تاريخ:  5 تير 1392  
گزیده ای از فصول بخش اول کتاب ارزشمند مفاتیح الحیات
فصل یکم«تفکر و تدبر»

همان گونه که قبلا عرض شد محتوای کتاب ارزشمند مفاتيح الحيات از آثار حضرت آيت الله جوادی آملی برگرفته از آيات قرآن و روايات معصومين(عليهم السلام) می باشد که در آن بيش از شش هزار روايت نقل شده است و در خبرهای گذشته اجمالی از فصل های پنجگانه آن تقدیم گردید.
در این میان بر آن شدیم تا گزیده ای ازفصول مختلف بخش های این اثر نفیس را تقدیم نماییم.
فصل یکم«تفکر و تدبر» از بخش اول «تعامل انسان با خود»

آموزه‌های دينی، علاوه بر دعوت انسان به بندگی خدا وی را به آبادانی زمين توصيه فرموده‌اند: ﴿وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ﴾؛ «ما انسان را تنها براي بندگي آفريديم» ونيز مي‌فرمايد: ﴿هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا﴾؛ «او شما را از زمين آفريد و آباداني آن را از شما خواسته است».
با کنار هم قرار دادن اين دو آيه، اين نتيجه به دست مي‌آيد که خدا بشر را آفريد؛ تا به عمران و آباداني زمين بپردازد و در بندگي او به سر بَرَد و براي هر دو قسمت، راه‌کارهايي را ارائه کرده است. پس چنانکه خدا راه‌هاي بندگي را به بشر آموخت، راه‌کارهاي عمران زمين را نيز از راه عقل و نقل به او آموزش داد و اين علم، به لحاظ خدادادي بودن، هدفدار و خدامحور است.
آباداني زمين به تعامل انساني و همه جانبه افراد با خود، با همنوعان، با نظام اسلامی، با حيوان و با محيطِ زيست و اِحياي منابع حياتي آن است.
لذا اين بخش و بخش‌های ديگرِ اين کتاب به راه‌کارهايی می‌پردازند که حيات انسانی را با رويکرد به آبادانی زمين کمال می‌بخشند. در این مجال توجه شما را به اهمّیت تفکر وتدبّر در بیان حضرات معصومین(علیهم السلام)جلب می کنیم:

ابن كوّاء از اميرموٴمنان (سلام الله علیه) درباره ويژگي‌هاي اسلام پرسيد. آن حضرت فرمود: خداي متعالي اسلام را تشريع كرد و آن را پوششي براي عاقبت انديشان و [سبب] فهم تيزبينان قرار داد؛ نيز فرمود: برترين عبادت انديشيدن مداوم درباره خدا و قدرت اوست.
امام رضا (سلام الله علیه) نیزمي‌فرمايد: عبادت به فراواني نماز و روزه نيست. عبادت واقعي، تفكر در كار خداي جليل است.

امام صادق (سلام الله علیه) هم در رابطه با تدبّر و تدبیر در امور مي‌فرمايد: سه چيز فرد را از دستيابي به مقامات عالي باز مي‌دارد: کوتاهي همّت، کم تدبيري [چاره‌جويي] و ناتواني در انديشه؛ نيز درباره تدبير سلمان فارسي مي‌فرمايد: او هزينه يك سال را از درآمدش جدا مي‌كرد تا درآمد سال بعد فرا رسد.

در بخش دیگری از این فصل در مورد «پرهیز از تکلّف» می خوانیم:

اسلام براي شئون گوناگون زندگي انسان برنامه دارد و در هيچ يك از عرصه‌هاي عبادي و اخلاقي و مادي و معنوي تكليف توانفرسا ندارد. اهل بيت (سلام الله علیهم) در همه زمينه‌ها، زندگي راحت و معتدل و بي‌تكلّف را براي پيروان خود توصيه کرده‌اند.
رسول خداصلی الله علیه و آله وسلم در احاديثي مي‌فرمايد: من متكلفان را دوست ندارم.
مهمانت را به چيزي وادار نكن كه بر او دشوار است.
خودت را براي مهمان به سختي نينداز.

به حول و قوه الهی در نوشته های آتی تلاش خواهیم کرد تا به فصل های دیگر بخش اول این کتاب پرداخته و قسمت های منتخبی از آن را تقدیم شما خوبان گردانیم.



عکس