معرفی نمایه ای دوره تفسير موضوعي(جلد 1-18)

قرآن كريم كامل‌ترين كلام و بالغ‌ترين حجت الهي است كه معارج درجات او عالي و مراحل كمالاتش وافي است. كتاب الهي گلستاني است كه عطر سُوَر و آياتش، نسيم فرحبخش حيات طيب را به مشام جان مي‌كشاند و بوستاني است كه اجزاء و احزابش ابواب سعادت را به سوي قلب‌ها مي‌گشايد.
بايد حكم «آفتاب آمد دليل آفتاب» را به قرآن داد و با مطالعه نفس آن، خصايص جاودان و كريمانهٴ قرآن را جست‌وجو كرد تا زيبايي‌ها و جلال و جمال الهي نمايانده شود و اين پرده‌نشين شاهد بازاري گردد.
بر اين اساس حضرت آيت الله جوادي آملي با انس ديرين و ارتباط علمي و قلبي وثيق با گنجينه قرآني، تدريس تفسير موضوعي قرآن كريم را از ديرباز در مراكز علمي و ديني، حوزوي و دانشگاهي آغاز كرد كه جلوهٴ بارز آن مجموعهٴ وزين «تفسير موضوعي قرآن كريم» است كه با سبك تفسيري قرآن به قرآن و بهره‌گيري از روايات معصومان (ع) راه بهترين نگرش به كتاب الهي را همراه بيان ويژگي‌ها و خصايص زندهٴ قرآن كريم تبيين مي‌كند.


تفسير موضوعي جلد 1
قرآن كريم، معجزه جاويد پيامبر اكرم (ص) پيام نور و هدايت را براي جهانيان به ارمغان آورده است. بهترين راه براي بهره‌مندي از معارف أنيق و عميق كتاب الهي، شناخت قرآن با استفاده از آياتي است كه قرآن را از زبان قرآن، براي مشتاقان معرفي كرده است.
نخستين جلد از «تفسير موضوعي قرآن كريم» اين رسالت مهم را بر عهده دارد و در پنج بخش به حقيقت، اعجاز، رسالت، جاودانگي و فهم قرآن كريم مي‌پردازد.


تفسير موضوعي جلد 2
يكي از مهم‌ترين، بلكه برترين و ضروري‌ترين معرفت، توحيد قرآني است كه هم ساحت الهي را به درستي تبيين مي‌كند و هم راه قرب به اين جايگاه خطير و عظيم را به زيبايي هدايت مي‌كند.
بر اين اساس دومين جلد از مجموعهٴ گران‌سنگ «تفسير موضوعي قرآن كريم»، پس از طرح مباحث كلي توحيد، در سه بخش و چندين فصل مباحث: قرآن و راه‌هاي شناخت خدا (راه آفاقي، انفسي و سير در حقيقت هستي)، مراتب توحيد (توحيد ذات، توحيد اسما و صفات، توحيد افعالي، توحيد عملي و موحدان در قرآن)، نفي شرك (انواع شرك، گروه‌هاي مشرك، ريشه‌هاي شرك، پيامدهاي شرك و برائت همگاني از شرك) و... را مورد مداقّه قرار مي‌دهد.


تفسير موضوعي جلد 3
وحي كه شمس هدايت و قهر منير سعادت است، از آسمان نازل و بر قلب انسان‌ها روشني مي‌بخشد و در هر دوره‌اي كه حجاب‌هاي كمتري مانع از اشاعهٴ نور آن باشد، هدايت‌اش فزون‌تر و كامل‌تر مي‌شود.
شناخت وحي در عصر ما، به ويژه در چهارچوب نظام و تفكر ديني كه حكومت را در بدنهٴ خود دارد، ضرورتي مضاعف دارد و چالش‌هايي كه در راه تبيين و ايمان به آن وجود دارد، از دوران گذشته متفاوت‌تر و پيچيده‌تر است ا اين‌رو سومين مجلد از مجموعهٴ وزين «تفسير موضوعي قرآن كريم»، پس از طرح مباحث مقدماتي ضرورت و راه‌هاي شناخت حقيقت وحي، منشأ پيدايش آن، چگونگي مراتب و درجات آن، ميدان حضور وكرانهٴ بروز وحي و... مباحثي است كه جز خود وحي نمي‌تواند آن را بيابد و تبيين كند.
نبوت، در سه بخش و هشت فصل به مباحث: حقيقت وحي، فرق وحي، فرق وحي و تجربه ديني، اثر وحي، اهداف و فوايد نبوت، عصمت پيامبران، دلايل نبوت پيامبر اسلام (ص)، خاتميت و پاسخ به پرسش‌هايي دربارهٴ خاتميت و... مي‌پردازد.


تفسير موضوعي جلد 4
معاد كه پايان جهان است، آغاز حيات جاويد مي‌باشد كه مرگ را در آستانهٴ سراي خود ذبح كرده وجاودانگي و خلود را به ارمغان مي‌آورد و نياز فطري هر موجود حياتمندي را پاسخ مثبت گفته و مرگ را به حريم خود راه نمي‌دهد.
تأمل در چنين حقيقتي از نظر عقل و از منظر نقل از اهميت و ضرورت فراواني برخوردار است. گزاره‌هاي عمدهٴ جهان قيامت، سنت‌هاي حاكم بر آن و حقايق مهم و اساسي اين نشئه تنها از صحيفه وحي، يعني قرآن كريم برخاسته است، بر اين اساس چهارمين مجلد از سلسلهٴ ذهبيه «تفسير موضوعي قرآن كريم» با برعهده گرفتن اين مهم، در دوازده بخش به موضوعات ذيل مي‌پردازد: ياد معاد، دنيا و آخرت، منكران معاد، امكان معاد، ضرورت وقوع معاد، مرگ و قبر و برزخ، شهيد و شهادت، نشانه‌هاي قيامت، نام‌ها و حوادث قيامت، سؤال در قيامت، گواهان رستاخيز، نامهٴ اعمال و... .


تفسير موضوعي جلد 5
به علت گستردگي و اهميت مباحث معاد، پنجمين جلد از گنجينهٴ «تفسير موضوعي قرآن كريم» نيز موضوع معاد را بر عهده گرفته و در دوازده بخش به حبط عمل، تجسّم اعمال، شفاعت، كيفر و پاداش، ميزان، صراط، اعراف و اعرافيان، بهشت و راه رسيدن به آن، نعمت‌هاي بهشتي، دوزخ و عوامل ورود در آن، اوصاف دوزخيان، كيفر جاودان و... مي‌پردازد.


تفسير موضوعي جلد 6
پيامبران (ع) كه حلقه‌هاي زرين و به هم پيوستهٴ يك واقعيت مستمرند، براي ريشه‌كن كردن علف‌هاي هرز از مزرع سبز بشريت، هريك به گونه‌اي ويژه جلوه كردند. اين راد مردان ضمن برخورداري از سيرهٴ مشترك، سيرهٴ ويژه‌اي نيز داشتند، بهترين شرح دهندهٴ سيرهٴ پيامبران (ع) قرآن كريم است؛ بر اين اساس جلدهاي ششم و هفتم از مجموعهٴ وزين «تفسير موضوعي قرآن كريم» به تبيين و تشريح سيره پيامبران (ع) در قرآن مي‌پردازد.
جلد ششم ازاين مجموعه در ده بخش موضوعات ذيل را به عهده گرفته است: سيرهٴ مشترك پيامبران (ع)، سيرهٴ حضرت آدم (ع)، سيرهٴ حضرت ادريس (ع)، سيرهٴ حضرت نوح (ع)، سيرهٴ حضرت هود (ع)، سيرهٴ حضرت صالح (ع)، سيرهٴ حضرت ابراهيم (ع)، سيرهٴ حضرت لوط (ع)، سيرهٴ حضرت اسحاق (ع) و سيرهٴ حضرت يعقوب (ع).


تفسير موضوعي جلد 7
در ادامه تبيين سيره پيامبران (ع) به هفتمين مجلد از سلسلهٴ ذهبيه «تفسير موضوعي قرآن كريم» مي‌رسيم؛ طالبان معارف الهي در اين جلد مباحث ارزشمندي را در دوازده بخش سيرهٴ حضرت يوسف (ع)، سيرهٴ حضرت ايوب (ع)، سيرهٴ حضرت شعيب (ع)، سيرهٴ حضرت موسي (ع)، سيرهٴ حضرت الياس (ع)، سيرهٴ حضرت لقمان (ع)، سيرهٴ حضرت داود (ع)، سيرهٴ حضرت سليمان (ع)، سيرهٴ حضرت يونس (ع)، سيرهٴ حضرت زكريا (ع)، سيرهٴ حضرت يحيي (ع) و سيرهٴ حضرت عيسي (ع) از نظر مي‌گذرانند.


تفسير موضوعي جلد 8
خداي سبحان، پيامبر اكرم (ص) را مهيمن بر ساير پيامبران (ع) و كتاب او را مهيمن بر ديگر كتب آسماني بيان مي‌كند؛ بنابراين بايد در سيره آن حضرت، بيش از سيره ساير انبيا بحث و فحص كرد.
رسول خاتم (ص) كه افضل همهٴ انبياست، ضمن برخورداري از مزاياي نبوت عامه، مزاياي خاص ديگر پيامبران نيز را داراست، همچنين آن حضرت ويژگي‌هاي خاصي دارد كه ديگر رسولان از آن‌ها بي‌بهره‌اند.
هشتمين برگ از دفتر زرين «تفسير موضوعي قرآن كريم» به بررسي و تبيين سيرهٴ رسول اكرم (ص) در قرآن مي‌پردازد و موضوعات ذيل را در چهار بخش دربر دارد: شاخصه‌هاي برتري رسول اكرم (ص) بر پيامبران، احتجاج‌هاي توحيدي رسول اكرم (ص)، سيرهٴ توحيدي و شئون رسول اكرم (ص) و سيره رسالتي پيامبر اكرم (ص).


تفسير موضوعي جلد 9
به علت گستردگي مباحث مربوط به سيرهٴ رسول اكرم (ص) در قرآن، نهمين حلقه از حلقات ذهبيه «تفسير موضوعي قرآن كريم» نيز به سيره آن حضرت اختصاص يافت، تشنگان معارف ناب در اين جلد با مباحثي همچون عصمت و اعجاز و معارج پيامبر اكرم (ص)، رسالت جهاني پيامبر و وظايف ديگران در قبال آن، سيرهٴ احتجاجي رسول اكرم (ص)، سيرهٴ آن حضرت در ياد معاد، سيرهٴ رسول اكرم (ص) در توجه به قرآن و وصايا و مواعظ قرآني رسول اكرم (ص) در ده بخش سيراب مي‌شوند.


تفسير موضوعي جلد 10
از منظر جهان‌بيني توحيدي، انسان مسافر لقاي خداي سبحان است كه در اين سفر، سير به سوي «مكانت برتر» را خواهان است. سفر مزبور منازل، مراحل و موانعي دارد كه لازم است سالكان سلوك باطني با آن‌ها آشنا شوند. ره‌توشهٴ علمي اين مجموعه را علم اخلاق بر عهده دارد كه مبادي خاصي را داراست. اين مبادي كه به «فلسفه اخلاق» موسوم شده، كاوش‌هاي علميِ اخلاق شناسانه‌اي است كه از بيرون به اين علم مي‌نگرد.
در چشمه‌سار جاري «تفسير موضوعي قرآن كريم» دهمين جلد عهده‌دار تبيين برخي از مبادي اخلاق از منظر وحي است. قرآن پژوهان گرامي در چهار بخش و چندين فصل با مطالب قيّم ذيل آشنا مي‌شوند: جهان‌بيني و اخلاق، انسان و اخلاق، اهميت و آثار اخلاق، فرزانگان و اخلاق، خاستگاه احكام اخلاقي، جاودانگي اخلاق، اهميت تهذيب نفس، گزارشي از «رسالة الطير» و... .


تفسير موضوعي جلد 11
در سير و سلوك الي الله موانع نظري و عملي زيادي وجود دارد كه سالكان بايد آن‌ها را خوب بشناسند و با راه‌هاي مانع زدايي و مراحل اين سير آشنا شوند و پس از «تخليهٴ» حرم هستي خويش از رذايل اخلاقي، به «تحليهٴ» آن به فضايل اخلاقي بپردازند.
يازدهمين دفتر از مجموعهٴ «تفسير موضوعي قرآن كريم» به اين رسالت مهم مي‌پردازد و در سه بخش و چندين فصل به موانع نظري و عملي سير و سلوك، مراحل مانع‌زدايي از سير و سلوك و مقامات عارفان و مراحل سير و سلوك و... مي‌پردازد.


تفسير موضوعي جلد 12
فطرت از مقوله‌هاي بحث برانگيز و پرگفتگو است. با نگاهي اجمالي به تشتّت آرا و تعدّد انظار روشن مي‌شود كه شناخت اين پديده و بررسي آثار و خواص، معيار و تأثير و تأثر و نيز احكام و اوصاف فراوان آن تا چه ميزاني امروزه در جوامع فكري و فرهنگي مورد توجه و نظر است.
نگرش روانشناسانه، فلسفي و قرآني در خصوص اين امر نهادينه در جان انساني، راه پر پيچ و تاب معرفت به آن را دشوار ساخته است. در اين رهگذر بايد صاحبان انديشه و واليان تفكر را به تأملات قرآني در اين موضوع مهم دعوت كرد. بر اين اساس دوازدهمين مجلد از مجموعهٴ «تفسير موضوعي قرآن كريم» به نام فطرت در قرآن نام‌گذاري شد و در سه بخش و چندين فصل موضوعات ذيل را از ديدگان مي‌گذراند: مبادي و كليات فطرت در قرآن، فطري بودن بينش و گرايش به خدا و دين در قرآن، عوامل و موانع شكوفايي فطرت در قرآن، عوامل و موانع شكوفايي فطرت در قرآن و... .


تفسير موضوعي جلد 13
راه معرفت بس طولاني و كاوش علم بسيار دشوار است. امكان و حيطه معرفت آدمي به جهان پيرامون و عالم درون همواره به عنوان بحثي مهم و طرحي وسيع، بخش عمده‌اي از صفحه جان و عرصه نفس را به خود مشغول كرده بود. قرآن كريم نگرش وچشم انداز ويژه‌اي به مسئله عميق معرفت‌شناسي پيش روي بشر نهاده است؛ بر اين اساس سيزدهمين جلد از صحيفهٴ گرانسنگ «تفسير موضوعي قرآن كريم» در سيزده فصل با موضوعاتي همچون جايگاه معرفت شناسي، اركان، مباني و معيار معرفت، معرفت شهودي، مفهومي و عقلي، معرفت در قرآن كريم، شرايط و موانع معرفت از نگاه قرآن، ابزارها و راه‌هاي معرفت، مراحل معرفت، دگرگوني و اعتلاي معرفت و... نگاهي نو در وادي معرفت‌شناسي را به روي علاقه‌مندان مي‌گشايد.


تفسير موضوعي جلد 14
انسان كه برآيند ملك و ملكوت است از سابقهٴ ازلي و لاحقهٴ ابدي برخوردار است. جانمايهٴ انساني، نفس نفيس او است كه گوهر يكدانهٴ صدف هستي، قطيعهٴ الهي و لطيفهٴ ربوبي است. او به لحاظ هدف الهي و غايت اقصاي خود به سوي محبوب و معشوق در حركت است و تنها توشهٴ راه و عصاي كارا، عنصر عظيم تقواست كه كرامت عند اللهي را به همراه داشته و انسان را به محوريت تقوا، كريم مي‌گرداند.
بشريت امروز به بحراني گرفتار شد كه رهايي از آن بسيار دشوار است. از اين‌رو ساحل نشينان عقل و وحي رسالتي بس سنگين دارند؛ چهاردهمين جلد از مجموعهٴ «تفسير موضوعي قرآن كريم» در اين رسالت به بخش‌هاي مختلف هستي انسان و جهات وجودي او مي‌پردازد و مي‌كوشد تا از دو جنبهٴ علمي و عملي به تعريف انسان از ديدگاه قرآن بپردازد و با تشريح دو نحوهٴ خلقت آدمي، اصل و فرع او را تبيين كند، پس در دو بخش و چندين فصل به صورت آدمي در كتاب الهي (مبادي سه‌گانهٴ انسان در قرآن)، سيرت الهي انسان در قرآن كريم، خلافت و كرامت الهي انسان و... مي‌پردازد.


تفسير موضوعي جلد 15
خداي سبحان انسان را خليفهٴ خويش قرار داد تا در پرتو وحي و عقل، حيات حقيقي خويش كه همان حيات طيبه است را ادراك كند. در نگاه قرآن كريم عصارهٴ همهٴ حدود و رسوم انساني و خلاصهٴ همهٴ اسرار نهفته در حقيقت آدمي، «حيات متألهانه» است؛ يعني انسان موجود صاحب حياتي است كه در الاهيت حق محو شده و مظهر اسماي حسناي خداست.
بر اين اساس، پانزدهمين جلد از مجموعهٴ «تفسير موضوعي قرآن كريم» به حيات حقيقي انسان در قرآن اختصاص يافت كه در دو بخش و پنج فصل موضوعات ذيل را پيگيري مي‌كند: حيات متألهانه انسان، مرزهاي حقيقت و اعتبار در حيات انسان، آموزه‌هاي اخلاقي قرآن براي تضمين حيات حقيقي انسان، مبادي لازم در نقد انسان‌شناسي، صورت‌پردازي انسان در انديشهٴ برخي از ارباب مكاتب و... .


تفسير موضوعي جلد 16
هدايت فروغ دروني پديده‌هاست كه در سايهٴ آن موجودات در مسير صحيح قرار گرفته، براي حركت به سوي مقصد نهايي و سعادت حقيقي تلاش مي‌كنند. خداي سبحان با اين نورانيت دروني، مكان جهان را به دست داشته، همگان را به سمت مقصد مقصود رهبري مي‌كند. خداوند قرآن كريم را براي هدايت تنزل داد تا همگان در پهنهٴ زمين و گسترهٴ زمان از نور هدايت آن بهره‌مند شوند. اين كتاب آسماني جهان شمول با زبان فطرت سخن مي‌گويد تا هيچ فردي بهانهٴ بيگانگي آن را در سر نپروراند و دست تطاول تاريخ به دامن پاك و پايه‌هاي استوار آن نرسد.
جهت آشنايي بيشتر با هدايت‌هاي قرآني و دوري از ضلالت‌هاي شيطاني تا شانزدهمين جلد از حلقات زرين «تفسير موضوعي قرآن كريم» به نام «هدايت در قرآن» به شيفتگان هدايت قرآني با موضوعات زير تقديم مي‌گردد: كلياتي دربارهٴ هدايت، منشأ و مظاهر هدايت خداوند، انواع رسالت‌ها و هدايت‌هاي قرآن، راهيابي انسان به هدايت قرآن، مبدأ و مظاهر ضلالت و راه گريز از آن و... .


تفسير موضوعي جلد 17
انسان كه موضوع اين عالم است و مركزيت جهان را به عهده دارد، محور همهٴ بايدها و نبايدهاي علمي و عملي است. از مقولات مهم و اساسي دربارهٴ انسان، حيات اجتماعي و نظام‌هايي است كه در اين حيات (زندگي) شكل مي‌گيرد.
شناخت صحيح نسبت به حيات اجتماعي و نقش و رسالت انسان در آن ساحت، از ضروري‌ترين معرفت‌هاي بشري است كه تنها در صورت اصلاح اين روابط و تصحيح اين مناسبات، فرد و جامعه تكامل مي‌يابند.
به علت اهميت موضوع، هفدهمين مجلد از مجموعه گرانقدر «تفسير موضوعي قرآن كريم» بر اساس اسلوب حكيمانه، جامعهٴ نمونه اسلامي را بر پايهٴ تعاليم قرآني بررسي كرده و تحت عنوان «جامعه در قرآن»، در خدمت انديشوران مسائل اجتماعي و جامعه‌شناسان معرفت دوست و ايمان‌مدار قرار مي‌گيرد.
اين اثر در شش بخش و چندين فصل به موضوعات اساسي ذيل مي‌پردازد: تعريف و تقسيم جامعه، نهادهاي اجتماعي، عوامل تشكيل جامعه، ساختار جوامع انساني، حيات اجتماعي انسان در اسلام، جامعه در قرآن، اصالت فرد و جامعه، عوامل شكوفايي جامعه، مباني حكومت اسلامي و نظام دموكراسي، زمامداري در اسلام، آزادي در جامعه اسلامي و... .


تفسير موضوعي جلد 18 (ادب توحيد انبيا (ع) در قرآن)
از ويژگي‌هاي كمالات انساني، شناخت حدّ موجودات و تلاش بر رعايت آن و نگه‌داري جانب افراط و تفرط است. اگر كسي دقيقاً مطابق با ضوابط وجودي هر موجودي با آن رفتار و ظرافت در گفتار و كردار را رعايت كند، در فرهنگ لغت و اجتماع «با ادب» خوانده مي‌شود. از برجسته‌ترين جلوه‌هاي ادب، همانا ادب حضور در پيشگاه الهي است كه اصطلاحاً از آن به «ادب مع الله» ياد مي‌شود.
انبياي الهي (ع) اين طلايه‌داران كمال و زيبايي، با تعليم الهي به آداب كامله مؤدب‌اند. آنان هم در مراتب طولي و هم در مراحل عرضي با يكديگر متفاوتند، اقتضاي اين تفاوت اين است كه شخص نبي يا رسول، ادب خاصي را با توجه به ويژگي‌هاي فردي و رسالتي خويش از پيشگاه الهي فراگيرد و با توجه به نبوت عام و خاص پيامبران (ع)، ادب توحيدي آن‌ها نيز معناي عام و خاص دارد.
باتوجه به اهميت اين موضوع هيجدهمين جلد از سلسلهٴ ارزشمند «تفسير موضوعي قرآن كريم» به ادب توحيدي انبياء (ع) در قرآن اختصاص يافت و در دو بخش و هفت فصل، مطالب وزين ذيل را از ديدهٴ قرآن‌پژوهان مي‌گذراند، مفهوم‌شناسي ادب، روش اسلام در تأديب، اسوه‌هاي ادب، ادب انبياي الهي، محورهاي بحث ادب انبياء، بررسي تطبيقي ادب انبياء و... .

عکس